{"id":5743,"date":"2024-04-04T22:51:42","date_gmt":"2024-04-04T14:51:42","guid":{"rendered":"https:\/\/world.350.org\/philippines\/?page_id=5743"},"modified":"2024-04-22T00:46:30","modified_gmt":"2024-04-21T16:46:30","slug":"sintang-lakbay-museo-ni-mabini","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/world.350.org\/philippines\/sintang-lakbay-museo-ni-mabini\/","title":{"rendered":"Sintang Lakbay: Mabini Shrine"},"content":{"rendered":"

\u00a0Gregorio R. Caliguia, III, <\/strong>Polytechnic University of the Philippines<\/strong><\/p>\n

Ang Dambana ni Mabini (Mabini Shrine) ay nagsilbing tahanan ni Apolinario Mabini (1864\u20131903), ang kinikilalang \u201cUtak ng Himagsikan\u201d laban kapwa sa imperyalismong Espanyol at Amerikano. Ang bahay ito ang pinakaunang kinilala ng Pamahalaan bilang isang makasaysayang dambana (shrine) noong ika-23 ng Hulyo 1941. Ang bahay ay yari sa kahoy, kawayan, at pawid sa kabuuan. Noong 2010, matapos ang makailang-ulit na relokasyon, ay permanente nang nailagak ang Dambana rito sa Mabini Campus ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP), sa Sta. Mesa, Lungsod ng Maynila. Dito ay mabibisita rin ang Museo ni Apolinario Mabini na nagpapakita ng ilang mga gamit at memorabilia ng bayani.<\/p>\n

\"\"<\/a>

The Mabini Shrine during the 125th Anniversary of the Philippine Independence (Photo courtesy of
Gregorio R. Caliguia, III)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>

Namatay si Mabini noong May 13, 1903, sa bahay ng kanyang kapatid sa Sampaloc, Manila. Larawan mula sa Presidential Museum and Library
(Photo courtesy of the Mabini Shrine in Tanauan City, Batangas.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Bisitahin muli ang silid kung saan namatay si Apolinario Mabini gamit ang Facebook<\/strong><\/a><\/span> and Instagram<\/strong><\/a><\/span> Filters<\/em><\/span><\/h5>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>

Sa kaparehong silid, ginunita ang ika-40 anibersaryo ng kamatayan ni Mabini noong 1943, panahon ng Okupasyong Hapones. Makikita sa sento ang portrait ni Mabini, na siyang nakasabit ngayon sa haligi sa sala ng Dambana, gayundin ito ay isa sa mga kopya ng nagamit na larawan ni Mabini sa itaas. Lawaran mula sa The Tribune<\/a>,<\/p><\/div>\n

<\/h4>\n

Isang Pambansang Bayani<\/h4>\n

Ipinanganak sa Tanauan, Batangas noong 1864, si Apolinario Mabini y Maranan ay pangalawa sa walong magkakapatid, buhat sa isang pamilya na ang ikinabubuhay ay pagsasaka. Nagtamo si Mabini ng kaniyang Bachiller en Artes at pagiging propesor ng Latin mula sa Colegio de San Juan de Letran (1881\u20131888)1 at ng Licenciado en Jurisprudencia mula sa Unibersidad ng Santo Tomas (1888\u20131894). Kinalaunay sumapi sa masoneriya, gayon din sa La Liga Filipina ni Jos\u00e9 Rizal noong 1892. Noong 1895, tinamaan si Mabini ng sakit na polyo, na nagdulot ngh paghina ng kanyang baywang at mga binti. Sa kaniyang liham sa isang kaibigang Amerikana, kaniyang nabahagi na simula Enero ng 1896 ay hindi na niya
\nmagawang makatayo.<\/p>\n

Gayumpaman, sa kabila ng kanyang kalagayan, gumanap si Mabini ng mga mahahalagang gampanin noong panahon ng pakikibaka para sa kalayaan ng Bayan: naging tagapayo sa Pamahalaang Rebolusyonaryo (1898\u20131899) ni Aguinaldo; gayon din bilang kapwa Punong Ministro at Ministro sa Ugnayang Panlabas sa ilalim ng Republika ng Malolos (1899); may-akda rin ng \u201cEl Verdadero Decalogo\u201d at \u201cOrdenanzas de la Revolucion,\u201d mga polyeto (pamphlet) na nakapagsisilbing gabay para sa mga rebolusyonaryo4; sumulat din ng programang konstitusyonal para sa Republika,5 at ng aklat na pinamagatang La Revoluci\u00f3n Filipina na nalimbag na lamang noong siya ay yumao na. Si Mabini ay ipinatapon sa Guam noong 1901 habang kasagsagan ng Digmaang Pilipino-Amerikano, at nakabalik na lamang sa lupang tinubuan noong 26 ng Pebrero 1903. Sa kaniyang pagbabalik, nanirahan si Mabini sa tahanang ito, sa orihinal nitong pook sa Kalye 21, Nagtahan, hanggang sa siya ay sumakabilang-buhay sanhi ng kolera na kanyang natamo matapos makainom ng kontaminadong gatas ng kalabaw, hating-gabi ng ika-13 ng Mayo 1903.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ang Licentiate sa Batas ni Apolinario Mabini. Larawan mula sa Presidential Museum and Library<\/a><\/p>\n

<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>

Pambihirang larawan kung saan si Apolinario Mabini ay makikitang nakatayo. Kuha noong kaniyang pagtatapos sa UST noong 1894. (Ang larawan sa kanan ay mula sa Presidential Museum and Library; ang nasa kaliwa ay kinulayan gamit ang makabagong teknolohiya ni Kevin Perez<\/a>.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Tahanan ng Bayani<\/h4>\n

Bagaman ang bahay ay mas kilala na ngayon bilang \u201cDambana ni Mabini,\u201d hindi ito naging pag-aari ni Apolinario Mabini noong siya ay nabubuhay pa. Ang mga orihinal na nagmamay- ari nitong bahay noong mga panahong yaon ay ang kinikilalang ama-amahang ni Mabini, si Don Cecilio del Rosario at ang kabiyak nitong si Do\u00f1a Maxima Casta\u00f1eda.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Mabini reimagined as a hero in today’s generation, Museo ni Mabini artwork stamp by Ara Alejo<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Kinalaunan, ipinamana ng mag-asawang Cecilio at Maxima ang bahay na ito sa kanilang anak na si Maria del Rosario (1887\u2013hindi batid), na naging kabiyak ni Agapito Mabini (1890\u20131949), ang bunsong kapatid ni Apolinario Mabini. Ikinasal sina Maria at Agapito sa Tondo, Maynila noong ika-10 ng Oktubre 1914.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>

Mabini\u2019s house in 21 Calle Nagtahan. Photo courtesy of Presidential Museum and Library<\/a><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Makailang ulit ding nanirahan si Mabini sa tahanang ito. Una ay noong 1888, noong
\nsiya ay nagsisimula pa lamang sa kaniyang pag-aaral ng abogasiya sa Unibersidad ng Santo Tomas. Muling nanirahan dito si Mabini sa ikalawang pagkakataon noong ika-3 ng Oktubre 1900. Ito ay matapos siyang palayain ng mga Amerikano gawa ng kaniyang naging papel noong Digmaang Pilipino-Amerikano. Sa ikatatlong pagkakataon ay nanahan rito si Mabini
\nnoong ika-26 ng Pebrero 1903, kung kailan siya nakabalik mula sa pagkakatapon sa Guam. Nanuluyan rito si Mabini hanggang ika-13 ng Mayo 1903, ang araw na siya ay binawian ng ng buhay.<\/p>\n

Mahalaga ring mabigyang-diin na ang bahay na ito, na naging tahanan ni Mabini, ang pinakaunang iprinoklama bilang isang makasaysayang dambana (shrine), noong ika-23 ng Hulyo 19418; ito ay sa pangunguna ng pamahalaang lokal sa Maynila. Itinuturing na pioneering ang ganitong pagkilala sa Dambana ni Mabini, upang sundan ng maraming pagkilala sa mga makakasaysayang pook bilang mga dambana ng iba pang mga bayani.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Si Mabini nakaupo sa labas ng kanyang tent, noong siya ay mapatapon sa Guam, bandang 1902. Larawan mula sa filipiknow.net<\/a><\/p><\/div>\n

Bahay na Palipat-lipat ng Tirahan<\/h4>\n
\"\"<\/a>

Larawan ng Tulay ng Nagtahan (kilala rin bilang Tulay ni Mabini), kung saan makikita ang Dambana ni
Mabini sa bandang paanan ng tulay (ibabang-kanan ng larawan) Kuha mula sa himpapawid, bandang huling bahagi ng dekada 1960. Ibinahagi ni Dr. Jose Victor Torres<\/a><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Noong kapanahunan ni Mabini, ang tahanang ito ay orihinal na nakatayo sa Kalye 21 sa Nagtahan, Maynila. Ito ay nakalagok noon sa hilagang pampang ng Ilog Pasig. Ngunit, tulad kung paano si Mabini ay napilitang lumisan sa bayang tinubuan, ang kaniyang naging tahanan ay dumanas din ng makailang-ulit na relokasyon. Ang una ay noong dekada 1930. Sa panahong ito inilipat ang bahay mula sa orihinal nitong lote patungo sa kalapit nitong lote sa Kalye 23, Nagtahan. Inilipat ang bahay gawa ng pagtatayo noon ng Tulay ng Nagtahan. Ang sumunod na paglilipat ay noong dekada 1960, kung saan ang bahay ay inilagak naman sa noon ay compound ng Bureau of Animal Industry (na ngayon ay bahagi na ng Parke ng Malaca\u00f1ang) sa Pandakan, Maynila. Sa pagkakataong ito, inilipat ang bahay sa dahilang masasagaan ito ng gagawin pang pagpapalawak ng Tulay ng Nagtahan. At noong taong 1968, sa bisa ng Proklamasyon Bilang 324 ay idineklara ang bahay na ito bilang ganap na \u201cDambana ni Mabini.\u201d11 Kaugnay nito, may ilang pagbanggit na ang
\nbahay na ito ni Mabini ay sumailalim sa pagsasaayos (restoration) sa pangunguna ni Juan Nakpil (Pambansang Alagad ng Sining sa Arkitektura). Subalit, ang tanging plano (blueprint) na makikitang gawa ni Juan Nakpil ay ang ginamit sa pagsasaayos ng Dambana ni Mabini sa Tanauan, hindi ang dambanang ito noong ito noong mga dekada 1950 o 1960.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Rekonstruksyon ng Bahay ni Mabini. Mula sa\u00a0Presidential Museum and Library<\/a><\/p>\n

<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Dambana ni Mabini, kuha noong 2005, bago simulan ang paglipat nito sa PUP Mabini Campus noong
2007. Larawan mula sa. \u00a0http:\/\/nhcphistoricsites.blogspot.com\/2021\/10\/dambana-ni-mabini-pandakan-maynila.html<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Taong 2007, nagkaroon ng ilang mga mungkahi hinggil sa muling paglilipat ng bahay sa magkakaibang mga lokasyon. Subalit noong 2010, sa bisa ng Proklamasyon Bilang 1992, ay itinalaga ang Mabini Campus ng PUP bilang permanenteng karoroonan ng Dambana ni Mabini. Ayon sa naturang proklamasyon, ito ay upang mapanatili kapwa ang \u201chistorikal at arkitektural na katunayan, maging ang kasagraduhan nito bilang isang Pambansang Dambana.\u201d Pinaglaanan ng humigit-kumulang 905 metro kwadrado, ang kasalukuyang Dambana ni Mabini ay kinaroroonan din ng \u201cMuseo ni Apolinario Mabini,\u201d na nagtatampok ng ilan sa mga personal na gamit at memorabiliya ng pambasang bayani.<\/p>\n

Gabay sa Loob ng Dambana ni Mabini<\/h4>\n\"\"<\/a>\n

Sa pagpanik pa lamang sa hagdanan sa bukana ng Dambana ni Mabini, ay makikita na ang diwang makasimple ng nanahan rito. Ang paggamit ng kahoy bilang dominanteng material sa pagbuo ng tahanan ay higit na natatampok sa naturang hagdanan. Binabakas ng mga h\u00e1spe ng kahoy ang banayad na paggulang ng hagdanang nito. Kapansin-pansin din ang korteng bloke na newel cap sa paunang poste nito, na siyang sinusundan papaakyat ng mga balustre na nasa estilong neo-klasikal.<\/p>\n\"\"<\/a>\n

Bago pasukin ang tahanan, maaring damhin muna ang espasyo sa maliit na beranda nito. Kinaliligiran ang naturang beranda ng mga maninipis na balustre (flat balusters), na kakikitaan ng heometrikong putol. Ang tatluhang butas, na nasa pormang trianggulo kapwa sa itaas at ibabang bahagi ng bawat balustre, ay mistulang nahahawig sa porma ng trianggulong may tatlong bituin sa pambansang watawat. Ang mga tatluhang butas na ito, gayundin ang mga heometrikong siwang sa pagitan ng mga balustre, ay nakapagbibigay-daan upang malayang makadaloy ang hangin dito. Gayon din, mapapansin ang eleganteng pagkakaukit ng mga fleur-de-lis sa bandang frieze beam, o ang nakausling t\u00e1bing sa itaas ng beranda. Hindi lamang sila nakakadagdag ng dekorasyon sa espasyo; nakapagbibigay rin ang mga ito ng dagdag na lilim, higit lalo at
\nnakatutulong din ang naturang silong upang masala, kahit paano ang pumapasok na sinag ng araw, lalo kapag katanghalian, na pumapalo kapwa sa sahig, na yari sa kawayan, at sa mga pader na yari naman sa pawid, nitong beranda.<\/p>\n

Sa pagpasok sa tahanang ito, ay sasalubunging ang mga bisita ng maliit ngunit may kaluwagan din naman na antesala, o espasyo bago ang aktwal na silid-tanggapan. Bagama\u2019t may kaliitan, kakikitaan naman ang antesala ng ilang mga muebles.
\nIsa na rito ang b\u00e1ul na ito, na yar isa kahoy. Ito ay may patag na tuktok, na maaring nagagamit din noon bilang patungan ng mga gamit pangdekorasyon sa bahay. Mapapansing mayroon din itong maliit na kandado, yari sa bakal, na indikasyong nagagamit ang b\u00e1ul na ito upang magtago ng ilang mga posibleng mahahalagang gamit.<\/p>\n\n\t\t